Methodieken


Prostitutie is het enige vak waarbij het oplopen van een soa een beroepsrisico is. Het is dan ook van belang om (voorzorgs)maatregelen te treffen die het risico van soa zoveel mogelijk beperken.

Veilige seks, soa-onderzoek en empowerment 
Veilige seks, regelmatig onderzoek doen op soa en empowerment van prostituees zijn zulke maatregelen. Door veilige seks wordt de kans op overdracht van een soa zeer klein. Met behulp van regelmatig soa-onderzoek kunnen soa vroegtijdig worden opgespoord en behandeld en kan verspreiding van soa zoveel mogelijk worden voorkomen.
Daarbij zijn andere aspecten zoals opkomen voor jezelf, goed kunnen onderhandelen en ‘nee’ kunnen zeggen van groot belang om veilig te kunnen werken in een prettige werkomgeving.
Het aantal seksuele contacten dat prostituees hebben, is relatief hoog.
Prostituees moeten weten wat veilige seks inhoudt en deze kennis ook in de praktijk toe weten te passen. Zo zorgen zij ervoor dat de seks veilig is en het risico van het oplopen van een soa zo klein mogelijk.

Exploitanten
Niet alleen de prostituees moeten goed geïnformeerd zijn. Dit geldt ook voor exploitanten en gastvrouwen. Zij kunnen bijvoorbeeld nieuwe prostituees op de hoogte stellen van een GGD-soa polikliniek of informatie geven over het belang van glijmiddel gedurende een sekscontact.
Hoewel prostituees en exploitanten gebaat zijn bij informatie over soa en veilige seks, zullen zij zelden zelf de stap nemen om naar die informatie op zoek te gaan.
Dat kan meerdere redenen hebben:

  • Ze vinden het risico van onveilige seks niet groot.

  • Ze gaan ervan uit dat ze de goede voorzorgsmaatregelen al treffen.

  • Ze kennen de weg naar de instanties in Nederland niet.
     
  • Ze zijn niet op de hoogte van de mogelijkheden voor gratis en anoniem testen. 


Om deze redenen zijn er verschillende methoden die je kunt gebruiken om prostituees te bereiken:

Veldwerk


Wat is veldwerk?
Veldwerk betekent letterlijk: werken in het  prostitutieveld, dus naar de prostituees toegaan.
Je kunt je misschien voorstellen dat prostituees om verschillende redenen niet naar een soa-polikliniek van een GGD gaan.
Natuurlijk is er een groep die wel trouw komt, maar juist die vrouwen die niet komen, wil je graag zien en spreken.
Dit is de groep die soms voor een kortere tijd in de prostitutie werkt of wellicht de weg nog niet kent. Ook kan het voorkomen dat in deze groep migrantenvrouwen zijn die de Nederlandse taal niet machtig zijn. Daarbij komt nog dat er in andere landen andere informatie gegeven wordt over bijvoorbeeld pijpen zonder condoom dan in Nederland.

Veldwerk is tijdrovend en er komt veel bij kijken. De wereld van de prostitutie heeft een specifieke cultuur en je moet je daarbinnen een houding weten de geven. Ook zul je verschillende aspecten van veilige seks op een heldere manier moeten kunnen belichten. Daarbij zijn condoomdemonstraties en uitleg over verschillende soorten glijmiddelen en anticonceptie onontbeerlijk.
Ook gesprekken over weerbaarheid, grenzen, onderhandelen en werkomstandigheden zijn belangrijk. 

Een voorbeeld: Als een prostituee zeer geoefend is in het omdoen van een condoom, maar zij kan geen "nee" zeggen tegen een klant die extra betaalt om zonder condoom seks te hebben, dan is het risico op een soa groot. Daarom is praten over grenzen, onderhandelen en weerbaarheid ook erg belangrijk.

Naar begin

Hoe organiseer je veldwerk

Taak van de gemeente
In de Wet Collectieve Preventie Volksgezondheid (WCPV) wordt in artikel 3 de gemeentelijke taken op dit gebied genoemd. Het gaat hierbij om ‘begeleiding en voorlichting van patiënten, specifieke groepen en hulpverleners’ en ‘controle van specifieke groepen’. Gezien de aard van het beroep van prostituees en de kans op soa's, kan de soa en aidspreventie onder prostituees als een gemeentelijke taak worden gezien.

Daarbij valt de doelgroep prostitutie onder de risicogroepen, zoals die bij de soa-centra worden omschreven en komen zij in aanmerking voor kosteloos en anoniem soa-onderzoek. Hoe een gemeente invulling geeft aan de soa-preventie in de prostitutie verschilt per gemeente. Een aantal gemeenten heeft geen beleid opgesteld. Redenen hiervoor zijn bijvoorbeeld dat er bij hen nooit sprake was van prostitutie of ze weigeren uit principiële gronden een beleid op te stellen voor iets dat ze afkeuren.

Het nadeel van het niet opstellen van een gemeentelijk beleid kan zijn dat die gemeenten een vrijplaats worden voor prostitutiebedrijven. Andere, vooral grotere gemeenten hebben een eigen beleid ontwikkeld met een eigen vergunningstelsel. Weer anderen hebben een beleid dat gebaseerd is op de ‘modelverordering’(Model-APV seksinrichtingen, sekswinkels, straatprostitutie e.a.) van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Omdat het gemeentebeleid invloed heeft op veldwerk en voorlichting, moet de gemeentelijke voorwaarden rond soa-preventie in de prostitutie bekend zijn bij de hulpverleners van de betrokken instanties. 

Let op!
Voordat je start met je veldwerk, is het belangrijk dat je eerst bij de gemeenten waar je mee te maken hebt informatie moeten inwinnen over de APV (s) die er zijn afgegeven.

Netwerk

  • Politie.

  • Hulpverlening zoals kerkelijke organisaties, organisaties voor maatschappelijk werk, gezondheidinstanties.

  • Landelijke organisaties zoals: de Rode Draad, het prostitutie informatie centrum.

  • Vereniging Exploitanten Relaxbedrijven (VER)


Via deze organisatie kun je een beeld krijgen van de prostitutie in je regio en wellicht kunnen zij je ook nog aan adressen helpen.

Ben je op de hoogte van de APV(s), dan weet je ook aan welke seksinrichtingen er een vergunning is afgegeven. Nu heb je een overzicht van de vergunde, legale bedrijven. dan is tijd om in je netwerk op zoek te gaan naar andere instanties of organisaties die wellicht al langer tijd werken met prostituees. Je kunt hierbij denken aan:

Soorten prostitutie
Weet je de adressen van de seksinrichtingen in je regio en ben je op de hoogte van de soorten prostitutie die er in je regio zijn. Dan kun je strarten met je veldwerk. Misschiend is het een goed idee om de eerste keer met een collega uit je eigen regio of er een andere regio mee te gaan. Zij kan je dan precies vertellen waar je op moet letten. Ook in het handboek soa-preventie in de prostitutie staat volledig beschreven wat belangrijk is voor jezelf, je houding etcetera.

Een paar tips:

  • Neem eerst contact op met de exploitant en vraag wat een handig tijdstip is. (wanneer zijn de meeste vrouwen aanwezig).

  • Neem voldoende materialen mee en denk ook aan de Hepatitis B vaccinatie.

  • Ga altijd met een collega, je kunt elkaar ondersteunen en het is veiliger.

  • Maak een verslag van je bezoek, zo weet je wat je besproken hebt en kun je daar eventueel een volgende keer op terug komen.


Mocht je nog vragen hebben, of wil je graag een handboek bestellen, neem dan contact op met:

Waarom de SMS interventie?

Na de opheffing van het bordeelverbod in 2000 heeft een verschuiving in het werkveld van de prostituees plaatsgevonden. Werd eerst vooral gewerkt in clubs, ramen en privéhuizen,  na 2000 nam vooral het werken in het onvergunde, informele circuit toe, waaronder de escort service en de thuiswerkers.

Reden hiervoor zijn verschillend en  kunnen zijn:

  • Prostituees kiezen voor het anonieme karakter van de escort of het thuiswerken.

  • Ontduiken van de belasting.

  • Vrouwen die niet legaal in Nederland zijn kunnen op deze manier werken in de prostitutie.


Door deze verschuiving zijn de prostituees moeilijker  bereikbaar geworden voor diverse instanties zoals Vreemdelingendienst, Belastingdienst en de GGD. Hierdoor is het voor de soa-verpleegkundige van de GGD lastiger om de prostituees voor te lichten over veilige seks en andere gezondheidsaspecten.

Naar begin

Doel
In 2001 is gezocht naar een nieuwe methodiek om deze groep vrouwen te bereiken en vrouwen te informeren over de diensten van de GGD. Wat de prostituees gemeen hadden, was dat zij hun klanten wierven via de mobiele telefoon (06-nummers). Het prostitutieteam van de toenmalige Stichting soa-bestrijding heeft zich hierin verdiept en het leek een goed idee om een methodiek te ontwikkelen die zich richtte op de mobiele telefonie.
Het doel van dit project is om prostituees die moeilijk bereikbaar zijn informatie te geven over veilige seks, gezondheid en activiteiten van de GGD.

Uitvoering
In 2003 is in het werkplan Prostitutie van de Stichting soa-bestrijding opgenomen om een applicatie te laten ontwikkelen die op een eenvoudige manier 500 prostituees kon bereiken. De prostituees moesten hun klanten werven via 06-nummers. Triv internet solutions heeft toen een applicatie ontwikkeld om per computer een groeps-sms te versturen.  Daarbij heeft Triv aangegeven dat het zinvol was om ook een e-mail applicatie te ontwikkelen omdat mogelijk in de toekomst meer geadverteerd zou worden via internet. Deze is gelijk opgenomen in de applicatie. Wel zijn we ons in eerste instantie gaan richten op het versturen van sms-berichten.

In mei 2004 is een pilot gestart voor dit project. Vijf GGD's verdeeld over het land hebben hieraan meegewerkt.
Soa Aids Nederland heeft in samenwerking met Triv Internet Solutions een korte training gegeven aan de GGD's over het gebruik van de software en uitleg gegeven over het project. De vijf GGD's waren erg enthousiast over het project en zijn gestart met het verzamelen van 06-nummers uit lokale kranten en internet. De landelijke kranten zijn niet gebruikt omdat het in deze advertenties niet altijd duidelijk is in welke plaats het escort bedrijf zit en welke GGD hierbij hoort.

De sms-berichten waren van een algemeen karakter en in het smsje werd een telefoonnummer van de GGD vermeld. Voorbeelden hiervoor zijn:

  • Heb je vragen over veilige seks, neem contact op met je GGD, tel: …..
  • Gratis soa-onderzoek? Neem contact op met je GGD, tel: ……
  • Gratis Hepatitis B-vaccinatie? Bel dan ….


De GGD die de applicatie gebruikt voor de Hepatitis B vaccinatiecampagne heeft een sms bericht gestuurd als reminder voor de prostituee voor haar 2e of 3e vaccinatie.

Resultaten
Op 1 oktober 2008 zijn er bijna 12.000 sms’jes verstuurd en ruim 4.000 e-mails. 20 GGD's zijn actief bezig met de applicatie.
Het blijft natuurlijk moeilijk om te meten hoeveel prostituees gereageerd hebben op hun sms of e-mail, maar dit lijkt in ieder geval een manier te zijn om informatie te geven aan prostituees.

Naar begin

Websites en advertenties

Prostituees adverteren veelal op internet en soms nog in (plaatselijke) kranten. Dit is voor de klant een manier om direct contact te leggen met prostituees. Natuurlijk kun je als GGD-medewerker deze advertenties en websites gebruiken om contact te leggen met prostituees.

Als je Googled op internet, gebruik dan zoveel mogelijk zoektermen zoals:
Soort prostitutie – provincie – plaats (escort – Arnhem)

Bedenk wel dat wanneer je belt of mailt, de prostituee of exploitant iemand anders kan verwachten, een klant bijvoorbeeld. Daarom is het belangrijk te vragen of je telefoontje uitkomt of dat je wellicht beter op een later tijdstip terug kunt bellen.

Een aantal websites waar je aan informatie kunt komen zijn:


Op Kinky adverteren vrouwen zelf, op Hookers staan recensies van klanten. Deze kunnen vrouwonvriendelijk lijken, maar je kunt zo wel achter adressen komen.

Naar begin